Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd. Verklarende voetnoten en verwijzingen zijn in deze webversie verwijderd.

Inleiding op de boeken van het Oude Testament


door Maarten Hertoghs


Voorwoord bij de Nederlandse vertaling - door prof. dr. H. J. Koorevaar

   Wat heeft een mens met het Oude Testament te maken? Alles. God is Schepper en de mens is naar Zijn beeld gemaakt. Daardoor is hij welkom in de schepping van God en is hij waardevol, omdat hij verantwoording van zijn leven aan de Schepper zal afleggen. Dat blijft waar, ook als iemand dat niet waar wil hebben. Daarom heeft God Abraham geroepen om in het land Kanaän, het land Israël, tot een zegen voor alle volken te zijn. In dat verlengde heeft God Israël geroepen om een priestervolk voor alle volken te zijn. Om die reden heeft Hij aan Israël Zijn wil geopenbaard - de tien woorden - en die verder uitgewerkt in Zijn wet. Wie uit de andere volken daarvan kennisneemt, zal bemerken hoe wijs die wet is en hoe nabij God is bij een volk dat met die wet wandelt.
   Het is mooi dat Maarten Hertoghs voor een breed publiek een Inleiding op de boeken van het Oude Testament (OT) in het Nederlands heeft geschreven. Hoe wil het OT tot mensen uit Nederland en Vlaanderen spreken? Het Nieuwe Testament (NT) is bij christenen redelijk goed bekend, maar velen zijn onzeker wat ze precies met het OT moeten doen. Psalmen en Jona zijn goed bekend, maar de rest? Bij sommigen is het OT enkel gezaghebbend als het NT dat bevestigt. Heb je het OT dan nog wel nodig?
   Het NT gaat heel anders met het OT om. Het toont aan dat de dingen die in het NT gebeuren, helemaal in overeenstemming met het OT zijn. Het OT - dat de nadruk legt op de wet van God en Mozes - is het uitgangspunt om de gebeurtenissen en de aanspraken in het NT te verifiëren en te rechtvaardigen. Het NT wil zich aan de hand van het OT bewijzen. Het NT is pas geldig en waar als het OT zegt dat het geldig en waar is. Met andere woorden: het NT zegt dat het OT de maatstaf en prioriteit is, en niet het NT. Telkens duiken opmerkingen op als ‘opdat vervuld wordt wat geschreven staat in de Schrift’ of ‘de Schrift kan niet gebroken worden’. Mattheüs 1:23 en Johannes 10:35 zijn daar voorbeelden van. De Schrift van het NT is het OT. Volgens de oudtestamenticus Frank Crüsemann functioneert het OT als ‘waarheidsruimte’ van het NT. In het NT wordt de hoop van het OT bekrachtigd en opnieuw bevestigd. Als het NT zichzelf bewezen heeft door het OT, kan het OT niet opzijgeschoven worden. Anders wordt het boek, waaruit het NT zijn gezag heeft gekregen, weggedaan. Het NT zou zijn eigen gezagsbasis uitschakelen.
   Verwaarlozing van het OT of een negatieve houding ten aanzien van het OT levert niet alleen spanningen op met het OT, maar ook met het NT zelf. Paulus zegt tegen de christenen uit de volken dat zij geen afwijzende houding moeten hebben tegen de lijn van Gods volk in het OT:
   ‘Sommige takken van de edele olijf zijn weggesnoeid en takken van een wilde zijn erop geënt. U hebt als takken van de wilde olijf deel gekregen aan het sap van de edele olijf. Maar dat is nog geen reden om u boven de echte takken verheven te voelen. Als u dat wel doet, denk er dan aan: niet u draagt de wortel, maar de wortel draagt u’ (Rom. 11:17-18).
   De gelovigen uit de volken zijn (mede)takken en niet de wortel. Die wortel heeft te maken met de boodschap van het OT in verbinding met de joden, die door Jezus zijn einddoel bereikt. We kunnen het OT vergelijken met een romp en het NT met een hoofd. Zij vormen één lichaam. Het NT zonder een stevig OT wordt een waterhoofd. Het moet een gezond hoofd zijn dat op een gezond lichaam staat. De moderne cultuurfilosoof Francis Schaeffer wijst er met recht op dat de Bijbel niet met Christus als Verlosser, maar met God als Schepper begint.
   Het OT is voor velen onbekend en daarmee een nieuw boek. Het is de uitdaging bij uitstek voor het geestelijke en intellectuele leven. Het NT ziet zich niet als vervanging van het OT, maar bouwt daarop voort en voert het ten einde. Daarom vindt het NT het onnodig die dingen (opnieuw) te behandelen die reeds in het OT hun plaats hebben. De taak was immers aan te tonen dat Jezus van Nazareth de verwachte Gezalfde (Messias) uit het OT was. Heel het OT is voorbeeld en maatstaf voor een leven in geloof en zuiverheid (1 Kor. 10:6, 11). Het is Gods eeuwige boek. De ervaring heeft aangetoond dat als een christen zich het OT eigen maakt, zijn geestelijk leven veel sterker wordt. Hij krijgt een groeiend inzicht in het hele raadsbesluit van God. Het vacuüm wordt opgevuld. Het oude verleden ligt scherp en duidelijk vóór hem, zodat hij het latere verleden in het NT en het heden beter kan plaatsen. Het verleden is als een schat vóór hem uitgestald, zodat hij eruit kan putten. Jezus sluit Zijn leer door middel van gelijkenissen en Zijn uitwisseling daarover met Zijn leerlingen in Mattheüs 13 af met de uitspraak: ‘Daarom is iedere schriftgeleerde, die een leerling van het hemelse koninkrijk geworden is, gelijk aan een huisheer, die uit zijn voorraad nieuwe en oude dingen tevoorschijn haalt’ (Matt. 13:52). Jezus’ doel was om schriftgeleerden te hebben die tegelijk leerlingen van Gods Koninkrijk zijn. Het gaat om de hele voorraad, nieuw en oud, die Jezus bij Zijn leerlingen wil zien. Die voorraad is goed voor het geestelijke leven van de leerling zelf, maar ook als hij optreedt als huisheer voor anderen. Het doel van de studie van het OT is om een gezegende oude voorraad op te bouwen. In veel gevallen in het leven kan alleen de oude voorraad helpen.
   Jezus zelf heeft een schitterend voorbeeld gegeven in Mattheüs 4:1-11. Hij werd drie keer verzocht door de duivel. Drie keer versloeg Hij de vijand door een letterlijk citaat uit Deuteronomium (Deut. 6:13, 16; 8:3). De Heer van het Koninkrijk overwon door het gebruik van het woord van het Oude Verbond. Tot zijn 30e jaar heeft Hij de opdracht uitgevoerd Gods woord uit het boek Deuteronomium van buiten te leren, zoals in Deuteronomium 6:6-7 en 11:19 beschreven staat. Daaraan is licht verbonden (Deut. 30:11-14). Jezus citeerde dit woord uit de wet, nadat Hij de Heilige Geest bij Zijn doop had ontvangen (Matt. 3:16-17). Het woord van God in het OT behoort tot de bediening van de Heilige Geest (Ef. 6:17).
   Het is belangrijk om het leven van de oude geloofshelden te kennen die uit het geloof in de opdracht en de belofte van God leefden. Abraham, de man van het geloof bij uitstek, wandelde in de weg van de Heer, door recht en gerechtigheid te doen (Gen. 18:19). Hij luisterde naar God en nam Zijn dienst in acht: Zijn geboden, Zijn inzettingen en Zijn wetten (Gen. 26:5). Door geloof ontstond gehoorzaamheid; door gehoorzaamheid ontstond geloof. Daardoor gaf God hem alles (Gen. 22:15-18). In Genesis 26:5 vinden we dezelfde woordenschat over de wet als in Deuteronomium 6:1-2 en 12:1. Abraham als man van het geloof wandelde in de wet van God, nog vóór de openbaring van die wet aan het volk Israël ten tijde van Mozes.
   Wie als leerling van het Koninkrijk bijvoorbeeld de reinheidswet en heiligheidswet in Leviticus 11-24 gaat bestuderen, zal veel vragen krijgen. Die zullen hem aansporen om inzicht te zoeken in de heiligheid van God. Hij zal diep respect krijgen voor Gods heiligheid en onder de indruk komen van de schoonheid daarvan. Hij zal begrijpen waarom Gods volk zoveel beschermende maatregelen in acht moest nemen om met Gods heiligheid in Zijn huis om te kunnen gaan. Ook zal hij een toenemend verlangen krijgen om een heilig leven met God te leiden. In dat proces zal hij bespeuren hoe het gezag van het Koninkrijk in hem of haar toeneemt. Hij wordt als de psalmist, die zich naar Gods wet uitstrekt. Ja, hij hijgt van verlangen naar Gods geboden (Ps. 119:131).


Inleiding, door Maarten Hertoghs (15 november 2013)

   ‘We must allow the Word of God to confront us, to disturb our security, to undermine our complacency and to overthrow our patterns of thought and behavior.’

   ‘Wij moeten het Woord van God toelaten ons te confronteren, onze zekerheid te verstoren, onze zelfgenoegzaamheid te ondermijnen en onze denk- en gedragspatronen om te gooien’ (eigen vertaling).

John Stott
Authentic Christianity


    De basis voor deze inleiding op het Oude Testament is een reeks bijbelstudies over het Oude Testament die ik in onze gemeente gehouden heb in 2006. Het is prachtig dat dit uitgegroeid is tot een boek.
   Voor heel deze inleiding op het Oude Testament heb ik dankbaar gebruikgemaakt van de cursussen van Prof. Dr. Koorevaar. Met zijn toestemming heb ik aan het begin van elk hoofdstuk of boek een algemene verwijzing naar zijn cursussen gegeven.
   Het eerste hoofdstuk is een algemene inleiding. Daar ga ik in op enkele zaken die belangrijk zijn om te weten bij het lezen van het Oude Testament. Hier komen een tijdlijn, het ontstaan van het Oude Testament, de apocriefe boeken enzovoort aan bod. In de hoofdstukken 2 tot 6 worden alle boeken van het Oude Testament besproken.
   Inzake opbouw van boeken of bepaalde discussies heb ik keuzes gemaakt, omdat in een korte inleiding geen volledige discussies opgenomen moeten worden. Voor volledige discussies wil ik u doorverwijzen naar andere literatuur. De keuzes die ik gemaakt heb, zijn geen absolute waarheden. Wie beweert zuiver in leer te zijn, moet nog veel leren. Ik geloof dat de Bijbel het Woord van God is, maar beweer niet dat ik de Bijbel op elk vlak zuiver lees en interpreteer.
   Ik wil u graag nog twee tips bij het lezen meegeven. Zoek regelmatig afbeeldingen. Er worden plaatsen, gebouwen, bomen, enz. aangehaald die wij in onze westerse maatschappij niet echt kennen. Het zien van een afbeelding zorgt ervoor dat u dingen beter zult onthouden. Op internet vindt u een schat aan afbeeldingen. Ga maar eens op zoek bij afbeeldingen op Google (of een andere zoekmachine). Heel vaak vindt u een afbeelding niet in het Nederlands, maar wel in het Engels. Op http://www.biblica.com/bible/browse-books vindt u een lijst van bijbelboeken met de hoofdstukken. Als u daar op het gewenste hoofdstuk klikt, kunt u de Engelse vertaling van wat u zoekt in het juiste vers vinden.
   De tweede tip is voor mensen die willen weten hoe verzen in het Hebreeuws of Grieks staan, maar deze talen niet onder de knie hebben. Op http://www.scripture4all.org kunt u gratis een ‘interlineair’ Bijbel bekijken (in pdf) of als programma downloaden en installeren. Een ‘interlineair’ Bijbel geeft woord per woord de Hebreeuwse of Griekse tekst met daaronder de vertaling in het Engels. In het programma dat gedownload kan worden, krijgt u ‘strongs’ en bijbehorende uitleg. Ik hoop dat God deze inleiding zal gebruiken om u meer kennis over en liefde voor Hem te geven.